Publikacje

Twórczość Literacka ks. Jana Twardowskiego

Twórczość Literacka ks. Jana Twardowskiego wyrazem miłości do ludzi i świata

Marianna Borawska
Słupsk, Polska

Jan Twardowski – ksiądz poeta zmarł 18 stycznia 2006r mając 90 lat.  Pozostawił po sobie bogatą spuściznę literacką, krótkie przypowieści, anegdoty, kilkanaście tomików poetyckich, zawierających wspaniałe utwory, które wzruszają, a zarazem czynią nas lepszymi.  Pierwszy tomik wierszy „Powrót Andersena” ukazał się w 1937r, następny „Wiersze” w 1959, ale sławę poetycką przyniosły mu „Znaki czasu”/1970/ i odtąd popularność księdza – poety i miłość do Niego rosła z każdym kolejnym zbiorem, były to m.in.:Zeszyty w kratke” „Niebieskie okulary”, „Niecodziennik”, „Elementarz księdza Twardowskiego dla małego, średniaka i starszego”/2002/ i dalsze. 
Czytając „Elementarz...” ma się wrażenie, że poeta napisał go dla tych, którzy niechętnie sięgają po poezję, że przeznaczony jest dla wszystkich, aby na każdą chwilę życia dostarczyć nam uśmiechniętej, mądrej rady, że ma ogromne właściwości terapeutyczne, pomaga nam iść przez życie.  „Ten od biedronki”, „ziółek”, „ptaszków” tak często określano poetę, ale był także tym, który pisał o mniej sprawnych, słabszych dzieciach, niósł nadzieję starym, schorowanym ludziom.  Jego niezwykłe poczucie humoru, graniczące czasem z autoironią z powodu słabości, bez jej ukrywania i kokieterii pozwalało prawdziwie i w sposób naturalny pokazać proces starzenia się, przemijania, niedołęstwo:

Sam jestem staruszkiem, otoczonym pleśnią i grzybami, zupełnie niewyjściowy,
jak autobus w remizie.  Często słyszę troskliwe pytanie: „Jak się Ksiądz czuje?”
Odpowiadam wówczas: „Czuję się lepiej, niż jutro”.

Ksiądz Twardowski nie skarżył się nigdy na ból, przeciwności losu, ale otwarcie pisał o cierpieniu jako doświadczeniu, którego świadomość pomaga przetrwać najgorsze:

Cierpienie to dojrzewanie.  Dla wierzącego nie ma nieszczęść, są cierpienia – próby
wytrwania.  Gdyby nie cierpienie, nikt nie wiedziałby, jak bardzo kogoś kocha.

Dlatego poeta pisał: W życiu najlepiej, kiedy jest nam dobrze i żle.  Kiedy jest nam tylko dobrze - to niedobrze.

W „Elementarzu księdza Twardowskiego...” pisze o wszystkim, co ważne w naszym życiu w sposób niezwykle prosty, wzruszająco i autentycznie.  Równocześnie zwraca naszą uwagę na piękno otaczającego świata, na pożytek tego, co rośnie wokół nas, przypomina o tym w ułożonej przez siebie recepcie ziołowej:

Malina dzieciństwo przypomina, dom rodzinny, z chorobą kłopoty, babcię, co dawała na poty.  Melisa, Dziurawiec, Ruta, Szałwia /-leczy nam dziąsła i zęby/, Róża dzika /–nie dzika - oswojona, jak stara, dobra żona, kiedy jest bardzo żle, da witaminę C/.

Ta niezwykła miłość do wszystkiego, co nas otacza, emanuje z całej twórczości księdza – poety.  Kochać to umieć wybaczać uczy ks. Twardowski, według Niego nie ma takich rzeczy, których nie można przebaczyć.  Z ogromną wyrozumiałością patrzył więc na psikusy, wiercenie się, łobuzowanie dzieci podczas Mszy św. i pisał: ale Jezus brał jez powagą na kolana, a Anioł Boży mówił: „Lubię te kawały”
Z uwagą przysłuchiwał się także dziecięcym dyskusjom, podkreślał ich niewiarygodną logikę rozumowania:

Co to jest para wodna?
Tylko umysł dziecka jak żrebak szybki odpowiedział od razu: - Dwie małe rybki.

Ksiądz Twardowski wielokrotnie powtarzał, że miłość wybacza wszystko, bo jej potęga pochodzi spoza nas, od Boga… Gdy sprzed drzwi wejściowych do kościoła ludzie chcieli wyrzucić kobietę, krzycząc, że to ulicznica, która może okraść kościół - ksiądz Jan ją obronił,

Powiedziała, że chciała się wyspowiadać:
Stałam na ulicy, obsypał mnie śnieg, przypomniała mi sie moja sukienka do Pierwszej Komunii św.

W utworach poety bardzo wiele jest różnych, wzruszających powrotów do czystego, pełnego wzruszeń dzieciństwa, przypominanie jak bardzo ważna jest rodzina, w której byliśmy kochani.  Jak często szukamy wielkiej miłości w naszym życiu i czujemy się nieraz poranieni, nieszczęśliwi, samotni, a jednocześnie nie dostrzegamy prostej mądrości, że ktoś nas kochał naprawdę.  Była to nasza matka.
Bez pouczeń i moralizatorstwa pisze ks. Twardowski o bezgranicznej ufności do Boga, o odkrywaniu świata, o tym, by się nie bać, bo:

Boimy się tego, co na zewnątrz; przez całe życie czegoś się boimy: ciemnego pokoju, klasówki, pająka, matury, egzaminów, samotności, wojen i śmierci.  Żyjemy w świecie lęków i ciągłej nadziei.  Musimy umieć się w takich sytuacjach zaprzyjażnić z Bogiem.

Ksiądz Jan nie ukrywał, że on sam także bał się wielu rzeczy: tego, żeby nie zwątpić, żeby wiernym we właściwy sposób ukazywać tajemnice wiary, Boga, Trójcy św. ,,żeby nie robić tego patetycznie, żeby umieć z pokorą i ciepłem uczyć ludzi miłości i wiary:
Modlę się do Anioła Stróża moich wierszy, żebym podawał to, co najważniejsze i nie pouczał.”

Dzięki temu każdy w Jego twórczości znajdzie na każdą okoliczność radę, mądrą maksymę, życzliwe zrozumienie, wsparcie w najtrudniejszych chwilach swojego życia, przy tym poeta piszac prostym, bezpośrednim, czasem dziecięco naiwnym językiem otwiera serca i umysły różnych czytelników.  Będąc niezwykle skromnym w życiu i sposobie bycia, to samo nakazywał innym księżom:

Księża mają być ubodzy w świecie chytrusów.  Cisi w świecie krzykaczy.  Czyści w świecie rozpustników.

Ciało księdza – poety Jana Twardowskiego zostało złożone w krypcie dla zasłużonych w budowanej Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, Jego utwory istnieć będą w naszej pamięci, świadomie wykorzystywane w procesie edukacji, jest w nich bowiem ogromna miłość do człowieka, wiara w jego dobroć, pochwała piękna życia, umiejętności cieszenia się otaczającym światem.
Poezja Jana Twardowskiego posiada ponadczasowe, ogólnoludzkie wartości ważne zarówno w procesie wychowania młodzieży jak i w życiu dorosłego czytelnika;
- wartości wychowawcze, kiedy czytamy, jak być dobrym dla innych, kochać, umieć obserwować otaczający świat,
- wartości terapeutyczne, gdyż utwory księdza uczą jak nie bać się śmierci,jak oswajać z chorobą, umieć znosić nieszczęścia i przeciwności losu, żyjąc z kalectwem odkrywać nowe wartości życia,
- wartości poznawcze, gdy poeta opisuje życie różnych istot, głosy i upierzenie ptaków, piękno ważki, biedronki ale też zmiany zachodzące w ludziach w wyniku starzenia się,
- wartości informacyjne, kiedy czytamy m.in. o pożytku z roślin leczniczych: lipy, maliny, skrzypu, macierzanki…
- wartości artystyczne, kiedy razem z poetą zauważamy urodę pór roku, majestat i bogactwo drzew, barwy kwiatów, ich zapachy malowane w sposób sugestywny z zastosowaniem pięknych porównań, przenośni, epitetów.

We współczesnym świecie żyjąc coraz szybciej ulegamy bezkrytycznie wpływom masowej, globalnej kultury, która preferuje wzorce jednakowe dla wszystkich.  Media z zasady promują młodość, sprawność, piękną sylwetkę, modny styl ubierania się, skuteczność działania w osiąganiu kariery.  Nie ma w tym świecie czasu na zatrzymanie się, zadumę, pomoc choremu, wsparcie w przezwyciężaniu lęków, nie ma miejsca na wątpliwości – dlatego twórczość ks. Jana Twardowskiego może być dla nas ogromną pomocą w pokonywaniu trudności dnia codziennego.

Wszystkie cytaty pochodzą z:
Elementarz księdza Twardowskiego dla najmłodszego, średniaka i starszego.
Kraków, Wyd. Literackie, 2002

/Dla urozmaicenia tekstu bardzo pasowałby rysunek, lub fotografia pięknego
drzewa, polskich kwiatów np. nasturcji, malw, słoneczników czy ptaków/