{"id":8,"date":"2026-02-01T23:15:13","date_gmt":"2026-02-01T22:15:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/?page_id=8"},"modified":"2026-10-30T00:34:10","modified_gmt":"2026-10-29T23:34:10","slug":"o-nas","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/o-nas\/","title":{"rendered":"O nas"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u00a0<\/p>

Nasza historia<\/span><\/b><\/h4><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Centrala Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych to historia. I ludzie\u2026<\/b><\/span><\/p>

Dzi\u015b rzadko kiedy zastanawiamy si\u0119 nad dziejami Centrali Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych. Ona po prostu jest, funkcjonuje, zapewnia stabilizacj\u0119 i rozw\u00f3j polsko\u015bci z dala od ojczyzny. Ale przecie\u017c ten pot\u0119\u017cny ruch o\u015bwiatowy nie powsta\u0142 z dnia na dzie\u0144. Nie zosta\u0142 powo\u0142any dla ostatniego pokolenia ma\u0142ych Polak\u00f3w. Dzisiejsz\u0105 polsk\u0105 szko\u0142\u0119 doskonale dzia\u0142aj\u0105c\u0105 za oceanem poprzedza\u0142y lata pionierskich stara\u0144, po\u015bwi\u0119ce\u0144 i rezygnacji z w\u0142asnego \u017cycia na rzecz trwania pod wsp\u00f3ln\u0105 flag\u0105 emigracji. Komu wi\u0119c zawdzi\u0119czamy te zal\u0105\u017cki polsko\u015bci na Wschodnim Wybrze\u017cu? Co sprawi\u0142o, \u017ce \u0142\u0105czy nas dzi\u015b owa wszechmocna \u201eCentrala\u201d?\u00a0<\/span><\/p>

Sp\u00f3jrzmy \u017cyczliwie na kilka ju\u017c historycznych, ale jak\u017ce wa\u017cnych fakt\u00f3w. Pomo\u017ce nam w tym artyku\u0142 Jana Wo\u017aniaka<\/span>, (pe\u0142ni\u0105cego funkcj\u0119 prezesa CPSD nieprzerwanie przez 41 lat od 1964 r.), w kt\u00f3rym autor analizuje pocz\u0105tki szkolnictwa i dzieje Centrali Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej w latach 1915\u20121983.<\/span><\/p>

Autor s\u0142usznie wskazuje rok 1915 jako kluczowy moment rozwoju przysz\u0142ego \u017cycia o\u015bwiatowego. Ale zanim odby\u0142y si\u0119 pierwsze lekcje w j\u0119zyku polskim, ros\u0142a w si\u0142\u0119 ameryka\u0144ska Polonia, o czym \u015bwiadczy\u0142y wci\u0105\u017c powstaj\u0105ce nowe ko\u015bcio\u0142y oraz szko\u0142y, z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w zak\u0142adane przy o\u015brodkach parafialnych.<\/span><\/p>

W Nowym Jorku ju\u017c w roku 1911 Rada O\u015bwiatowa podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o powo\u0142aniu polskiej szko\u0142y dokszta\u0142caj\u0105cejna Manhattanie<\/span>,<\/span> a gdy cztery lata p\u00f3\u017aniej plac\u00f3wka rozpocz\u0119\u0142a sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, pomys\u0142 rozwini\u0119cia tej idei podchwyci\u0142y kolejne dzielnice. Najpierw <\/span>Greenpoint, potem South Brooklyn, wreszcie Astoria. Ka\u017cda nast\u0119pna powo\u0142ywana do \u017cycia szko\u0142a usytuowana by\u0142a w miejscowo\u015bci z du\u017c\u0105 liczb\u0105 osiedle\u0144c\u00f3w z Polski. Jan Wo\u017aniak z ca\u0142\u0105 moc\u0105 podkre\u015bla w swoim artykule, \u017ce ruch o\u015bwiatowy, doskonale rozwijaj\u0105cy si\u0119 przez kolejne lata, zosta\u0142 powa\u017cnie ograniczony po I wojnie \u015bwiatowej i jako przyczyn\u0119 wskazuje drastyczn\u0105 zmian\u0119 polityki imigracyjnej Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zapadaj\u0105ce w\u00f3wczas uchwa\u0142y kongresowe mia\u0142y na celu eliminowanie wszelkich pierwotnych kultur etnicznych, w tym j\u0119zyka. Ucierpia\u0142y na tym szkolne programy nauczania, poddawane licznym restrykcjom. Odpowiedzi\u0105 polskich o\u015bwiatowc\u00f3w by\u0142o zawi\u0105zanie w roku 1925 organizacji broni\u0105cej narodowych tradycji. Do takiej w\u0142a\u015bnie roli powo\u0142ano Central\u0119 Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych, kt\u00f3ra wzi\u0119\u0142a na siebie ci\u0119\u017car walki o kontynuacj\u0119 nauczania polsko-ameryka\u0144skich dzieci w duchu tych warto\u015bci, kt\u00f3re zawsze by\u0142y Polakom najbli\u017csze. Pomys\u0142odawc\u0105 by\u0142 <\/span>Wac\u0142aw Bojan-B\u0142a\u017cejewicz, redaktor \u201eNowego \u015awiata\u201d. To on zaproponowa\u0142, aby powo\u0142a\u0107 do \u017cycia CPSD jako odpowied\u017a na likwidacj\u0119 dwuj\u0119zycznych szk\u00f3\u0142 etnicznych.\u00a0<\/span><\/p>

W tym trudnym czasie m\u0142odziutka jeszcze Centrala mog\u0142a liczy\u0107 na pomoc polskiego Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z konsulatem RP. Pojawili si\u0119 w Ameryce o\u015bwiatowi instruktorzy, zacz\u0119to organizowa\u0107 konferencje i zjazdy, a Centrala, kt\u00f3rej zasi\u0119g obejmowa\u0142 ju\u017c ca\u0142e Stany Zjednoczone, roztoczy\u0142a opiek\u0119 nad dawnymi szko\u0142ami parafialnymi, co umo\u017cliwi\u0142o wznowienie w nich nauki j\u0119zyka polskiego i kultury naszego kraju. W\u0142a\u015bnie dlatego w latach 1928\u20121939 obserwujemy niezwykle o\u017cywiony ruch pedagogiczny, a dla o\u015bwiatowej Polonii wr\u0119cz z\u0142ote lata rozwoju, obfituj\u0105ce w liczne sukcesy szkolnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. <\/span>Centrala doskonale wywi\u0105zuje si\u0119 w tym okresie z roli \u201eparasola\u201d, zapewniaj\u0105c coraz liczniejszej sieci polskich szk\u00f3\u0142 wsparcie merytoryczne oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ich kierownictwem i kadr\u0105 pedagogiczn\u0105.<\/span><\/p>

Problemy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero w czasach II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce ameryka\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo traci zainteresowanie dla spraw o\u015bwiatowych. Jan Wo\u017aniak przekonuje w swym artykule, \u017ce pomimo niesprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w polonijni dzia\u0142acze o\u015bwiatowi nie ustaj\u0105 w pr\u00f3bach aktywizowania szk\u00f3\u0142 i procesu nauczania. Nie zniech\u0119caj\u0105 ich nawet problemy kadrowe wynikaj\u0105ce z braku nauczycieli czy trudno\u015bci z wydawaniem podr\u0119cznik\u00f3w. Te wysi\u0142ki oraz wydatna pomoc setek o\u015bwiatowych stowarzysze\u0144 pozwalaj\u0105 plac\u00f3wkom zachowa\u0107 rol\u0119 o\u015brodk\u00f3w polsko\u015bci promuj\u0105cych rodzim\u0105 kultur\u0119, literatur\u0119 i j\u0119zyk. Zmienia si\u0119 jedynie dynamika tych dzia\u0142a\u0144 w por\u00f3wnaniu z okresem mi\u0119dzywojennego rozwoju. Mimo to praca Centrali trwa nieprzerwanie, odwrotnie, ani\u017celi w cz\u0119\u015bci plac\u00f3wek, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 w okresie wojennym i powojennym zawieszono.\u00a0<\/span><\/p>

Mimo wysi\u0142k\u00f3w aktywnie pracuj\u0105cego w\u00f3wczas o\u015bwiatowca, pana Grzegorza Liwacza-B\u0142otnickiego, oraz grupy wspieraj\u0105cych go nauczycieli \u2013 szkolnictwo polonijne zaczyna\u0142o wchodzi\u0107 w dob\u0119 kryzysu. Powodem by\u0142a nie tylko utrudniona wsp\u00f3\u0142praca z ojczy\u017anianymi o\u015brodkami, ale tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 zaj\u0119cia okre\u015blonego stanowiska politycznego. Dla Polonii by\u0142 to bez w\u0105tpienia najbardziej istotny moment zmian, kt\u00f3re uderza\u0142y w dot\u0105d og\u00f3lnie akceptowalny model ruchu pedagogicznego. Przy tej okazji nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 wielkich zas\u0142ug profesora Grzegorza Liwacza-B\u0142otnickiego dla wci\u0105\u017c walcz\u0105cej z przeszkodami polonijnej o\u015bwiaty. Jako kierownik i wyk\u0142adowca pracowa\u0142 w\u00f3wczas w Polskich Uniwersytetach Ludowych w Detroit, Filadelfii i Passaic. Prowadzi\u0142 kursy wiedzy o Polsce dla m\u0142odzie\u017cy i doros\u0142ych. Zosta\u0142 te\u017c zapami\u0119tany jako obro\u0144ca mowy polskiej, odznaczony przez w\u0142adze Krzy\u017cem Legionowym i Krzy\u017cem Kawalerskim Polonia Restituta.<\/span><\/p>

Tymczasem zmieni\u0142y si\u0119 krajowe priorytety ideowe, wi\u0119c i szkolnictwo polonijne musia\u0142o szuka\u0107 kompromisowych rozwi\u0105za\u0144. Centrala, pr\u00f3buj\u0105ca kontynuowa\u0107 sw\u0105 misj\u0119 z okresu mi\u0119dzywojennego, sta\u0142a si\u0119 mimowoln\u0105 ofiar\u0105 ideowych i politycznych r\u00f3\u017cnic, kt\u00f3re skutecznie komplikowa\u0142y wewn\u0119trzne struktury polonijnej o\u015bwiaty. Liczne nieporozumienia, subiektywne s\u0105dy, sprawy natury personalnej czy nowe koncepcje pedagogiczne dyktowane politycznymi uwarunkowaniami sprawi\u0142y, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 plac\u00f3wek szkolnych zrezygnowa\u0142a ze wsp\u00f3\u0142pracy z Central\u0105. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych CPSD skoncentrowa\u0142a sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na stanach Ameryki wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 mocnymi o\u015brodkami polonijnymi, kipi\u0105cymi dynamicznym \u017cyciem kulturalnym. W jej najbli\u017cszym zasi\u0119gu znalaz\u0142y si\u0119 wi\u0119c Nowy Jork, <\/span>Pensylwania, New Jersey i Connecticut. Dodajmy, \u017ce Nowy Jork ju\u017c na zawsze pozostanie<\/span> siedzib\u0105 o\u015bwiatowych w\u0142adz, kt\u00f3re podejm\u0105 skutecznei potrzebne dzia\u0142ania integracyjne,\u00a0 ponownie \u0142\u0105cz\u0105c \u015brodowisko nauczycieli i szkolnych dzia\u0142aczy.\u00a0<\/span><\/p>

Do takich najwa\u017cniejszych krok\u00f3w nale\u017cy nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy z licz\u0105cymi si\u0119 organizacjami typu: Fundacja Ko\u015bciuszkowska czy Polski Instytut Naukowy. Pami\u0119tajmy, \u017ce w\u0142a\u015bnie te instytucje zawsze cieszy\u0142y si\u0119 popularno\u015bci\u0105 i szacunkiem w\u015br\u00f3d Polonii, co podnosi\u0142o tak\u017ce rang\u0119 Centrali jako organu bior\u0105cego odpowiedzialno\u015b\u0107 za polsk\u0105 o\u015bwiat\u0119 na uchod\u017astwie. I umo\u017cliwia\u0142o jej rozw\u00f3j. \u015awiadczy o tym szereg konferencji, kt\u00f3re odbywa\u0142y si\u0119 pod wsp\u00f3lnymi auspicjami. Ros\u0142o te\u017c zaufanie spo\u0142eczne dla o\u015bwiatowych plac\u00f3wek pozostaj\u0105cych pod opieku\u0144czymi skrzyd\u0142ami CPSD.\u00a0<\/span><\/p>

Lata pi\u0119\u0107dziesi\u0105te i sze\u015b\u0107dziesi\u0105te obfitowa\u0142y w nap\u0142yw emigracji, co sprawi\u0142o, \u017ce starania dzia\u0142aczy Centrali przynios\u0142y udane rekonstrukcje podupad\u0142ych szk\u00f3\u0142, przywr\u00f3cenie im dawnej \u015bwietno\u015bci i sukcesy w zak\u0142adaniu nowych o\u015brodk\u00f3w.<\/span><\/p>

Nadszed\u0142 rok 1962.\u00a0<\/span><\/p>

20 maja na Walnym Zebraniu w Nowym Jorku Centrala zosta\u0142a oficjalnie zarejestrowana jako organizacja niedochodowa. Uporz\u0105dkowanie spraw prawno-administracyjnych umo\u017cliwi\u0142o jej dalszy rozw\u00f3j. Nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Centrali czuwa\u0142 Zarz\u0105d CPSD, a zadania stoj\u0105ce przed Zarz\u0105dem okre\u015bla\u0142 statut uwzgl\u0119dniaj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniejsze zmiany w zapisach. <\/span>Kolejne w\u0142adze, na czele z prezesem Janem Wo\u017aniakiem zaj\u0119\u0142y si\u0119 ujednoliceniem podr\u0119cznik\u00f3w oraz program\u00f3w nauczania. Tworzone by\u0142y kulturalne wydarzenia integruj\u0105ce szkolne spo\u0142eczno\u015bci (na przyk\u0142ad \u201eDzie\u0144 Polskiej Szko\u0142y\u201d obchodzony od 1972 r.). W tym okresie nawi\u0105zano liczne wsp\u00f3\u0142prace z o\u015brodkami naukowymi w Polsce. Pocz\u0105tkowo by\u0142y to o\u017cywione kontakty z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim, kt\u00f3re w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych rozszerzy\u0142y si\u0119 o kolejne uczelnie: Uniwersytetem Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie, Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0105 Pedagogiczn\u0105 w Rzeszowie oraz Uniwersytetem Jagiello\u0144skim w Krakowie. Cz\u0142onkowie zarz\u0105d\u00f3w aktywnie uczestniczyli w organizowanych w Polsce przez wy\u017csze uczelnie sympozjach i konferencjach. CPSD od 1985 r. bra\u0142a czynny udzia\u0142 w zjazdach nauczycieli i komitet\u00f3w rodzicielskich. Reprezentowana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c przez swych cz\u0142onk\u00f3w podczas I Forum Polonijnego w 1995 r., organizowanego przez Stowarzyszenie \u201eWsp\u00f3lnota Polska\u201d.Szerokie kontakty ze \u015brodowiskiem naukowym, wsp\u00f3\u0142praca i wymiana do\u015bwiadcze\u0144 z innymi polonijnymi organizacjami stopniowo zmienia\u0142y<\/span> oblicze ruchu pedagogicznego.<\/span><\/p>

W roku 2005 funkcj\u0119 prezesa Centrali przej\u0119\u0142a dr Dorota Andraka, dyrektor PSD przy parafii \u015bw. Cyryla i Metodego w Nowym Jorku. Zarz\u0105d pod jej kierownictwem kontynuuje prace poprzednich dzia\u0142aczy, ale tak\u017ce wytycza nowe cele. Nie chodzi ju\u017c o podtrzymywanie sentyment\u00f3w kulturowych i nostalgicznych emocji. Prace o\u015bwiatowe zaczynaj\u0105 zmierza\u0107 w stron\u0119 przygotowania nowego pokolenia Polak\u00f3w do partnerskiego na r\u00f3wni z innymi narodowo\u015bciami, uczestnictwa w \u017cyciu ekonomicznym, politycznym, naukowym czy kulturalnym Ameryki. Priorytetem wychowawczym staje si\u0119 podnoszenie aspiracji, troska o doskona\u0142\u0105 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka i wiedzy o ojczy\u017anie.\u00a0<\/span><\/p>

XXI wiek w osi\u0105gni\u0119ciach Centrali to moment rozpocz\u0119cia ambitnej walki o m\u0105dr\u0105 <\/span>
<\/span>i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 szko\u0142\u0119 polonijn\u0105, z zapleczem dobrze przygotowanych pedagog\u00f3w, \u015bwietnych program\u00f3w wychowawczych i do\u015bwiadcze\u0144 zdobytych w poprzednich latach. A wszystko po to, by szko\u0142a polonijna spe\u0142ni\u0142a ambitne plany najm\u0142odszego pokolenia i wychowa\u0142a je na obywateli \u015bwiata, co tak\u017ce pozostaje w zgodzie z wizerunkiem ojczyzny. Pami\u0119tajmy, \u017ce Polska w mi\u0119dzyczasie sta\u0142a si\u0119 krajem silnym na geopolitycznej mapie Europy. Silnym <\/span>
<\/span>i \u015bwiadomym swej atrakcyjno\u015bci w wielu dziedzinach wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia.<\/span><\/p>

Dzi\u0119ki pr\u0119\u017cnej dzia\u0142alno\u015bci Zarz\u0105du Centrala szybko sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z czo\u0142owych organizacji polonijnych na Wschodnim Wybrze\u017cu Stan\u03ccw Zjednoczonych. Wp\u0142yw na jej status spo\u0142eczny maj\u0105 wszelkie poczynania przynosz\u0105ce szko\u0142om nie tylko \u015brodowiskowy presti\u017c. Za spraw\u0105 dzia\u0142aczy mo\u017cliwy jest dalszy, nowoczesny rozw\u00f3j plac\u00f3wek o\u015bwiatowych, na kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 kolejne sukcesy. W\u015br\u00f3d tych najwa\u017cniejszych wymieni\u0107 trzeba te, kt\u00f3rych domaga\u0142 si\u0119 w swym artykule Jan Wo\u017aniak, a zatem: nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy z organizacjami rz\u0105dowymi i polonijnymi, umo\u017cliwienie wprowadzenia egzamin\u00f3w potwierdzaj\u0105cych znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka polskiego jako drugiego, podj\u0119cie wsp\u00f3\u0142pracy z o\u015brodkami akademickimi z Polski. Wreszcie, niezwykle wa\u017cne dla kadry ucz\u0105cej \u2013 wprowadzenie wsp\u00f3lnie z UMCS studi\u00f3w podyplomowych o kierunku \u201eNauczanie j\u0119zyka polskiego jako drugiego\u201d. Pierwsz\u0105 edycj\u0119 2-letnich eksternistycznych podyplomowych studi\u00f3w uko\u0144czy\u0142o 56 pedagog\u03ccw zatrudnionych w polskich szko\u0142ach.Kolejne edycje organizowane by\u0142y przy wsp\u00f3\u0142pracy z Uniwersytetem Warszawskim i z Uniwersytetem \u015al\u0105skim.<\/span><\/p>

Podobnie imponuj\u0105co prezentuj\u0105 si\u0119 dzia\u0142ania maj\u0105ce ju\u017c charakter cykliczny, a wi\u0119c niemal na sta\u0142e wpisane w kalendarz prac Centrali. W trosce o kultywowanie j\u0119zyka polskiego, rodzimej historii, tradycji i kultury odbywaj\u0105 si\u0119 coroczne studni\u00f3wki, Festiwal Szk\u00f3\u0142 Polonijnych integruj\u0105cy szkoln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, promocje polskiej literatury wsp\u00f3\u0142czesnej z udzia\u0142em znanych pisarzy, liczne konkursy tematyczne oraz organizacja rekolekcji w Ameryka\u0144skiej Cz\u0119stochowie. Trzeba te\u017c wspomnie\u0107 o stypendiach przyznawanych uczniom czy warsztatach i konferencjach organizowanych z my\u015bl\u0105 o nauczycielach.<\/span><\/p>

Pok\u0142osiem tych dzia\u0142a\u0144 sta\u0142y si\u0119 spotkania i rozmowy z wieloma popularnymi w kraju tw\u00f3rcami: Paw\u0142em Ber\u0119sewiczem, Wand\u0105 Chotomsk\u0105, Ew\u0105 Chotomsk\u0105, Agnieszk\u0105 Fr\u0105czek, Grzegorzem Kasdepke, Jerzym Kisielewskim, Barbar\u0105 Kosmowsk\u0105, Edwardem Lutczynem, Micha\u0142em Og\u00f3rkiem, Rafa\u0142em Witkiem, Katarzyn\u0105 Wasilkowsk\u0105, czy z profesorem Grzegorzem Leszczy\u0144skim, znawc\u0105 literatury dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowej.<\/span><\/p>

Tym wydarzeniom towarzyszy owocna wsp\u00f3\u0142praca z najwa\u017cniejszymi o\u015brodkami <\/span>
<\/span>i instytucjami polonijnymi:z Konsulatem Generalnym RP w Nowym Jorku, Instytutem Pi\u0142sudskiego czy Polsko-S\u0142owia\u0144sk\u0105 Federaln\u0105 Uni\u0105 Kredytow\u0105. T\u0119 list\u0119 ko\u0144cz\u0105 instytucje edukacyjne z Polski umo\u017cliwiaj\u0105ce organizowanie konferencji metodycznych i warsztat\u03ccw szkoleniowych dla nauczycieli polonijnych oraz rodzic\u00f3w, a tak\u017ce zapewniaj\u0105ce spotkania z wybitnymi specjalistami z wcze\u015bniej wymienionych o\u015brodk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c z krakowskiej Akademii Pedagogicznej, Centrum Doskonalenia Nauczycieli z Lublina, Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogiki i Psychologii w Warszawie, Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach oraz Uniwersytetu Pomorskiego w S\u0142upsku.\u00a0<\/span><\/p>

Pozyskiwane granty na rozw\u00f3j i kulturowe wzbogacanie szkolnictwa polskiego w Ameryce od tak imponuj\u0105cych partner\u00f3w jak: Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Senat RP, nie tylko umo\u017cliwiaj\u0105 organizowanie wspomnianych szkole\u0144 i warsztat\u03ccw przy bardzo niskich kosztach w\u0142asnych Centrali, ale przyczyniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce znacz\u0105co do podnoszenia kwalifikacji kadry pedagogicznej, kt\u00f3ra zostaje dodatkowo zaopatrzona w podr\u0119czniki i pomoce dydaktyczne.<\/span><\/p>

Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki powo\u0142aniu w 2016 r. Fundacji na Rzecz Wspierania i Rozwoju Szk\u00f3\u0142 Polonijnych z siedzib\u0105 w Warszawie. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy. Dzi\u0119ki niej uczniowie w przedziale wiekowym 12\u201317 lat mieli okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w dwutygodniowych obozach j\u0119zykowych, kt\u00f3re w latach 2014\u20132016 odby\u0142y si\u0119 w Pu\u0142tusku. Projekt ten, realizowany przy wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 \u201eLinguaeMundi\u201d,by\u0142 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142finansowany ze \u015brodk\u00f3w Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ministerstwa Edukacji Narodowej. W latach 2017\u20132018 m\u0142odzie\u017c wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w obozie pod has\u0142em \u201e\u015aladami Kopernika\u201d i spotka\u0142a si\u0119 w Rucianem-Nidzie z r\u00f3wie\u015bnikami z Polski i Niemiec. To wydarzenie odby\u0142o si\u0119 w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z wcze\u015bniej wspomnian\u0105 fundacj\u0105, kt\u00f3ra jest organizacj\u0105 pozarz\u0105dow\u0105, uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 bie\u017c\u0105ce potrzeby szkolnictwa polonijnego.<\/span><\/p>

Od wielu lat CPSD z powodzeniem organizuje egzamin <\/span>World Language Comprehensive Exam<\/span>\u2013pocz\u0105tkowo pod patronatem Komisji O\u015bwiatowej Kongresu Polonii Ameryka\u0144skiej, wcze\u015bniej jako Polish Regent i kolejno LOTE, a od 2014 roku ju\u017c pod swoim w\u0142asnym, pozwalaj\u0105cym zdoby\u0107 uczniom szk\u00f3\u0142 polonijnych 3 kredyty w ameryka\u0144skich szko\u0142ach \u015brednich, a w niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3wnie\u017c dodatkowe kredyty na studiach.\u00a0<\/span><\/p>

Od 2004 do 2015 roku polonijni uczniowie mieli okazj\u0119 przyst\u0105pi\u0107 do egzamin\u03ccw certyfikatowych z j\u0119zyka polskiego jako obcego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wprowadzony w Polsce przez Ministerstwo Edukacji Narodowej 15 pa\u017adziernika 2003 roku. Egzamin przeprowadzany by\u0142 przez Pa\u0144stwow\u0105 Komisj\u0119 ds. Po\u015bwiadczania Znajomo\u015bci J\u0119zyka Polskiego Jako Obcego. Jedynie w roku 2016 egzamin si\u0119 nie odby\u0142 z powodu prac, jakie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego wraz z Ministerstwem Edukacji Narodowej prowadzi\u0142y nad procesem legislacyjnym, stwarzaj\u0105cym nowe podstawy do certyfikowania tego przedmiotu. Przy okazji pojawi\u0142a si\u0119 szansa na uzyskanie uprawnie\u0144 do organizowania tych\u017ce egzamin\u00f3w przez Central\u0119 Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych w Ameryce i 12 lipca 2016 roku zosta\u0142y one nadane Centrali przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego. Od tej poryegzaminy certyfikacyjne s\u0105 przeprowadzane w naszym o\u015brodku.<\/span><\/p>

W 2024 roku zarz\u0105d CPSD powo\u0142a\u0142 koordynator\u00f3w do przeprowadzenia egzaminu STAMP 4S, kt\u00f3ry umo\u017cliwia uczniom otrzymanie Global Seal of Biliteracy (\u015awiatow\u0105 Piecz\u0119\u0107 Dwuj\u0119zyczno\u015bci).<\/span><\/p>

Wspania\u0142e efekty dla rozwoju naszych szk\u00f3\u0142 przynosi r\u00f3wnie\u017c wieloletnia wsp\u00f3\u0142praca z Polsko-S\u0142owia\u0144sk\u0105 Federaln\u0105 Uni\u0105 Kredytow\u0105, co pozwala CPSD pozyskiwa\u0107 \u015brodki na rzecz szkolnictwa polonijnego. W ramach wsp\u00f3lnych projekt\u00f3w i stara\u0144 od 2011 roku nasi absolwenci podejmuj\u0105cy nauk\u0119 na wy\u017cszych uczelniach otrzymuj\u0105 stypendia.<\/span><\/p>

Min\u0119\u0142o 9 lat od momentu, gdy Centrala podj\u0119\u0142a udan\u0105, bo konsekwentnie realizowan\u0105 inicjatyw\u0119 wydawania w\u0142asnego pisma \u201eAsystent\u201d. Kwartalnikj est fachow\u0105 pomoc\u0105 dla szkolnej kadry, oknem na sprawy krajowe, a tak\u017ce miejscem pragn\u0105cym zbli\u017cy\u0107 do siebie rozproszone \u015brodowisko polonijnych nauczycieli. Rozmach tematyczny i problematyka metodyczna pisma zapewniaj\u0105 mu rosn\u0105c\u0105 popularno\u015b\u0107 w emigracyjnym \u015brodowisku. A co najwa\u017cniejsze \u2012 jego \u0142amy s\u0105 otwarte na sukcesy i uczni\u00f3w, i nauczycieli. Zesp\u00f3\u0142 redakcyjny wci\u0105\u017c pozyskuje kolejnych dziennikarzy amator\u00f3w, gotowych oprowadza\u0107 nas po swych szko\u0142ach i rozmawia\u0107 o problemach dotykaj\u0105cych polonijne plac\u00f3wki dydaktyczne.<\/span><\/p>

23 maja 2018 roku Centrala wraz ze Stowarzyszeniem Wsp\u00f3lnota Polska w Konsulacie RP w Nowym Jorku otworzy\u0142a Lokalny O\u015brodek Metodyczny (LOM), kt\u00f3rego zadaniem by\u0142a integracja i wsparcie metodyczne nauczycieli. Instytucja ta funkcjonowa\u0142a przez kolejne dwa lata. W 2022 roku powo\u0142ano Centrum Doskonalenia Nauczycieli przy CPSD. W ramach tego o\u015brodka organizowane s\u0105 szkolenia po\u015bwi\u0119cone problemom metodyki nauczania, dydaktyki i wsparcia psychologicznego, jak r\u00f3wnie\u017c konferencje metodyczne.<\/span><\/p>

W 2023 roku CPSD za po\u015brednictwem Fundacji na rzecz Wspierania i Rozwoju Szk\u00f3\u0142 Polonijnych nawi\u0105za\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Instytutem Rozwoju J\u0119zyka Polskiego im. \u015bw. Maksymiliana Marii Kolbego. Dzi\u0119ki temu partnerstwu mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 pozyskiwanie wsparcia finansowego i organizacyjnego dla dzia\u0142a\u0144 prowadzonych przez CPSD. Daje to sposobno\u015b\u0107 do realizacji warto\u015bciowych dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych i kulturalnych, szczeg\u00f3lnie nowych projekt\u00f3w pisanych z my\u015bl\u0105 o m\u0142odzie\u017cy polonijnej. Dzi\u0119ki uzyskanemu wsparciu finansowemu mo\u017cliwa jest r\u00f3wnie\u017c realizacja lokalnych inicjatyw edukacyjno-kulturalnych w \u015brodowiskach szkolnych \u2013 takich jak koncerty, warsztaty artystyczne czy wydarzenia integracyjne.<\/span><\/p>

Nie spos\u00f3b wymieni\u0107 wszystkich inicjatyw CPSD. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce nieprzerwanie, od dziesi\u0119cioleci polscy dzia\u0142acze, wizjonerzy, aktywi\u015bci po\u015bwi\u0119caj\u0105 sw\u00f3j bezcenny czas dla polonijnej o\u015bwiatowej rodziny. Inicjatywy staj\u0105 si\u0119 przestrzeni\u0105 dialogu, tw\u00f3rczo\u015bci i wzajemnego zrozumienia \u2013 fundamentem silnej i \u015bwiadomej wsp\u00f3lnoty. Dzi\u0119ki wytrwa\u0142ym staraniom i pracy kolejnych cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105d\u00f3w CPSD wizja oraz marzenia o rozwoju szkolnictwa polonijnego, zapocz\u0105tkowane przez naszych poprzednik\u00f3w, zosta\u0142y z powodzeniem zrealizowane. Dzia\u0142ania te stanowi\u0105 kontynuacj\u0119 wieloletniej misji, g\u0142\u0119boko zakorzenionej w historii i warto\u015bciach, kt\u00f3re od pokole\u0144 kszta\u0142tuj\u0105 polsk\u0105 edukacj\u0119 poza granicami kraju. Dziedzictwo naszych za\u0142o\u017cycieli nie zosta\u0142o zapomniane ani zniszczone \u2013 przeciwnie, jest \u017cywe i tw\u00f3rczo rozwijane, stanowi\u0105c fundament dla kolejnych pokole\u0144 m\u0142odych Polak\u00f3w. Ta szczeg\u00f3lna misja od pocz\u0105tku domaga\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnego \u015bwiadectwa. Dlatego w pi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci Janiny Igielskiej zarz\u0105d CPSD ustanowi\u0142 nagrod\u0119 dla zaanga\u017cowanych w rozw\u00f3j szk\u00f3\u0142 polonijnych nauczycieli, aktywist\u00f3w czy instytucji. Jest ni\u0105 statuetka imienia tej wyj\u0105tkowej dzia\u0142aczki, wieloletniej wiceprezes Centrali, zmar\u0142ej w roku 2002. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce dzia\u0142acze zwi\u0105zani z edukacj\u0105 polonijn\u0105 otrzymuj\u0105 Medale Komisji Edukacji, a tak\u017ce odznaczenia pa\u0144stwowe przyznawane przez Kancelari\u0119 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.<\/span><\/p>

Dzi\u015b CPSD zrzesza 71 szk\u00f3\u0142 ze stan\u03ccw: Nowy Jork, New Jersey, Pensylwania, Connecticut, Massachusetts, Rhode Island, Floryda, Texas, Georgia, North Carolina. A dane z roku szkolnego 2025\/2026 informuj\u0105, \u017ce pracuje w nich 785 nauczycieli i ucz\u0119szcza na zaj\u0119cia 8165 uczni\u00f3w.<\/span><\/p>


Opracowa\u0142a Barbara Kosmowska<\/strong><\/p><\/div><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Nasza historia Centrala Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych to historia. I ludzie\u2026 Dzi\u015b rzadko kiedy zastanawiamy si\u0119 nad dziejami Centrali Polskich Szk\u00f3\u0142 Dokszta\u0142caj\u0105cych. Ona po prostu jest, funkcjonuje, zapewnia stabilizacj\u0119 i rozw\u00f3j polsko\u015bci z dala od ojczyzny. Ale przecie\u017c ten pot\u0119\u017cny ruch o\u015bwiatowy nie powsta\u0142 z dnia na dzie\u0144. Nie zosta\u0142 powo\u0142any dla ostatniego pokolenia ma\u0142ych…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-8","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23370,"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/8\/revisions\/23370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.centralapolskichszkol.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}